تنوع زيستی عنصر کليدی در پيشبرد توسعه پايدار
تريبون آزاد - 3
انسان مالك زمين نيست بلکه مثل خيلی از گونههای ديگر ساکن زمين است، برای بقای خود گونههای دیگر را نابود نكنيم!
تنوع زيستی کليد تضمين ذخيره غذايی جهان است و برای کشاورزی، پزشکی و زيست فناوری منبع عظيمی از ژن فراهم میکند. تنوع ژنتيكي موجودات زنده سرمايه گرانبهايي است كه طي قرون و اعصار پديده آمده و حاصل تجربهاي بسيار طولاني از برهم كنش ژنوتيپ و محيط بوده كه از زمانهاي گذشته به نسل كنوني به ارث رسيده است. آنچه مهم و قابل تامل است اين است كه تنوع موجود در موجودات زنده يك امر كاملا منحصر به فرد و با ارزش است و به هيچ وجه قابل جايگزين شدن نيست زيرا اگر چه بيوتكنولوژي جديد ميتواند در اصلاح نژادها كمك كند ولي هرگز قادر به ايجاد تنوع از دست رفته نيست. در حال حاضر جهان در مقطعي تاريخي از حيات خود است كه به گفته برخي كارشناسان سياره، با ششمين فاز انقراض فراگير خود مواجه شده است، آخرين مرحله انقراضي 65 ميليون سال قبل اتفاق افتاد كه طي آن دايناسورها ناپديد شدند. اولين هشدارها توسط دانشمندان ،كه شرايط امروزي را پيشبيني كرده بودند، در دهه هاي اوليه قرن پیشین بيان شد، زماني كه همه چيز قابل پيشگيري بود، اما نه تنها آن زمان بلكه اكنون كه همه چيز جلوي چشمهاي ما اتفاق ميافتد و سرعت و شيب آن قابل اندازهگيري است هم، انگار گوش كسي بدهكار نيست و علت اصلي آن نيز اين واقعيت است كه براي نجات زمين بايد از منافعمان بگذريم چيزي كه همه قدرتمندان جهان اگر نه به كلام ولي در عمل نشان دادهاند كه راضي به انجام آن نيستند. آنها بايد گاز گلخانهاي كمتري توليد كنند يعني كارخانهها بايد كمتر كار كنند و فعاليتهاي صنعتي كاهش پيدا كند، بايد به كشورهاي در حال توسعه و فقير كه بيشتر جنگلهاي جهان را در اختيار دارند كمك ماليكنند تا مجبور نشوند جنگلهايشان را براي توسعه كشاورزي يا فروش چوب تخريب كنند، بايد از سود آنچه از منابع زیستی كشورهاي ديگر بدست آوردهاند آنها را نيز منتفع كنند و اينها همه با منافع اقتصادي و سياسي قدرتمندان درگير است. آيا اگر واقعا از تك تك انسانها فارغ از اينكه تحت سلطه چه حكومتي هستند بپرسند هم نظر به اين نابودي ميدهند؟ نابودي كه دارايي¬هاي فرزندانشان را به باد ميدهد؟.. تجربه نشان داده است كه تمام تلاشهايي كه در اين زمينه انجام گرفته بينتيجه مانده است. سازمان جهانی يونسکو به منظور جلب توجه عمومی و ايجاد آگاهيهای لازم درباره گونههای مختلف گياهی و جانوری و کاهش روند انقراض آنها سال 2010 ميلادی را با شعار "تنوع زيستی ادامه بقای ماست" سال جهانی تنوع زيستی نام نهاد. در انتهاي اين سال کنفرانس حفاظت از تنوع زيستي در ناگوياي ژاپن برگزار شد و در اين نشست تاريخي که به دعوت سازمان ملل متحد برگزار شده بود، 193 کشور جهان حضور داشتند. سخنان دبير اجرايي كنوانسيون تنوع زيستي ملل متحد در افتتاحيه همايش گوياي اهميت موضوع است، او اين نشست را يك رويداد تعيينكننده در تاريخ نوع بشر توصيف كرده و خاطرنشان كرد: «زمان عمل كردن همين حالا و مكان عمل كردن همين جاست.» کنفرانس "ناگويا" پيامي روشن داشت: بدون تنوع زيستي هر منفعت اقتصادي بياهميت است. رشد اقتصادياي که سبب نابودي تنوع زيستي در جهان شود، به جاي آنکه زندگي را ارتقاء دهد، قطعاَ از کيفيت آن خواهد کاست. اما كارشناسان از نتايج اين نشست هم همانند ساير رويدادهايي از اين دست چندان راضي نيستند اين نشست هيچ يك از شركتكنندگانش را نتوانست ملزم به اجراي دستاوردهايش كند. نشست كپنهاگ كه يك سال پيش براي نجات زمين و تنوع زيستي آن بر پا شده بود نيز بدون هيچ دستاورد جدي برگزار شد و دستاندركاران محيطزيست آن را يك شكست بزرگ خواندند . پيش از آن امريكا به عنوان يكي از بزرگترين توليد كننده گازهاي گلخانهاي از امضاء پيمان كيوتو سرباز زده بود. و اين در حالي است كه به گواهی برنامه حفاظت از طبيعت سازمان ملل (IUCN)، در حال حاضر نزديك به يكچهارم پستانداران، يك سوم دوزيستان، بيشتر از يك هشتم پرندگان و بيش از يكپنجم گونههاي گياهي زمين با تهديد انقراض مواجه هستند.
در اين شرايط تنوع زيستي در كشور ما هم نه تنها از تغييرات آب و هوايي در حال فرسوده شدن است بلكه به نظر ميرسد با مديريت¬هاي صحيح براي كند كردن اين روند فاصله زيادي دارد. هجوم دستگاههای دولتی مانند وزارتخانههای راه و ترابری، نفت، نيرو، صنايع و معادن و ... برای انجام فعاليتهای توسعه محور، صيانت از محيط زيست کشور را هزينه بر میکند. کماکان چشماندازهای منابع طبيعی کشور به سبب فعاليتهای بر خلاف توسعه پايدار اميد بخش نيست. روز جهانی تنوع زيستی همزمان با اول خرداد در ايران نيز گرامی داشته میشود و حتی به تقويم کشور راه يافته که اين مسئله از اهميت خوبی برخوردار است و ما بايد از اين موقعيت و توجه بين المللی برای حفظ حيات گونهها در کشور کمک بگيريم. ايران داراي يكي از غنيترين منابع ژنتيكي گياهي دنياست كه بيش از 8000 گونه تخمين زده ميشود. ايجاد ارقام گياهي با عملكرد بالا به منظور دستيابي به امنيت غذايي منوط به دسترسي به اين منابع است. منابع ژنتيكي در حقيقت ماده خام و دستمايه اصلي پژوهشگران براي توليد فرآوردههاي زيستي است و بدون آن فناوري زيستي دستاوردي نخواهد داشت. حفاظت، شناسايي و استفاده پايدار از اين تنوع ژنتيكي فوقالعاده كه در منابع طبيعي ايران مشاهده ميشود براي موفقيت هر برنامه بهنژادي و يا بيوتكنولوژي گياهي امري حياتي است، اين تنوع نه تنها به ما و فرزندان ما بلكه به همه جهان تعلق دارد.
مؤسسه تحقيقات جنگلها و مراتع کشور با در اختيار داشتن مراكز تحقيقاتي در استانها يكي از بزرگترين متوليان عرصه تحقيقات منابع طبيعي كشور است. اين مؤسسه با احداث و تقويت بانك ژن منابع طبيعي تنها متولي جمعآوري، حفاظت و ارزيابي ذخایر ژنتيكي بينظير كشورمان در زمينه منابع طبيعي است. خوشبختانه در حال حاضر اين بانك مورد توجه مسئولان و دست اندركاران قرار دارد و اهميت و جايگاه آن مورد تاكيد قرار گرفته است. اميد است با تجهيز و اختصاص بودجههاي لازم بانك ژن منابع طبيعي ايران براي انجام رسالت ملي و بين المللي خود ياري شود. بديهي است ايجاد ستادي در سطوح بالاي مديريتي كشور ميتواند به رهبري بهينه امر حفاظت از تنوع زيستي و پيشنهاد قوانين مورد نياز اين بخش بيانجامد.
انسان مالك زمين نيست بلکه مثل خيلی از گونههای ديگر ساکن زمين است، برای بقای خود گونههای دیگر را نابود نكنيم!
تنوع زيستی کليد تضمين ذخيره غذايی جهان است و برای کشاورزی، پزشکی و زيست فناوری منبع عظيمی از ژن فراهم میکند. تنوع ژنتيكي موجودات زنده سرمايه گرانبهايي است كه طي قرون و اعصار پديده آمده و حاصل تجربهاي بسيار طولاني از برهم كنش ژنوتيپ و محيط بوده كه از زمانهاي گذشته به نسل كنوني به ارث رسيده است. آنچه مهم و قابل تامل است اين است كه تنوع موجود در موجودات زنده يك امر كاملا منحصر به فرد و با ارزش است و به هيچ وجه قابل جايگزين شدن نيست زيرا اگر چه بيوتكنولوژي جديد ميتواند در اصلاح نژادها كمك كند ولي هرگز قادر به ايجاد تنوع از دست رفته نيست. در حال حاضر جهان در مقطعي تاريخي از حيات خود است كه به گفته برخي كارشناسان سياره، با ششمين فاز انقراض فراگير خود مواجه شده است، آخرين مرحله انقراضي 65 ميليون سال قبل اتفاق افتاد كه طي آن دايناسورها ناپديد شدند. اولين هشدارها توسط دانشمندان ،كه شرايط امروزي را پيشبيني كرده بودند، در دهه هاي اوليه قرن پیشین بيان شد، زماني كه همه چيز قابل پيشگيري بود، اما نه تنها آن زمان بلكه اكنون كه همه چيز جلوي چشمهاي ما اتفاق ميافتد و سرعت و شيب آن قابل اندازهگيري است هم، انگار گوش كسي بدهكار نيست و علت اصلي آن نيز اين واقعيت است كه براي نجات زمين بايد از منافعمان بگذريم چيزي كه همه قدرتمندان جهان اگر نه به كلام ولي در عمل نشان دادهاند كه راضي به انجام آن نيستند. آنها بايد گاز گلخانهاي كمتري توليد كنند يعني كارخانهها بايد كمتر كار كنند و فعاليتهاي صنعتي كاهش پيدا كند، بايد به كشورهاي در حال توسعه و فقير كه بيشتر جنگلهاي جهان را در اختيار دارند كمك ماليكنند تا مجبور نشوند جنگلهايشان را براي توسعه كشاورزي يا فروش چوب تخريب كنند، بايد از سود آنچه از منابع زیستی كشورهاي ديگر بدست آوردهاند آنها را نيز منتفع كنند و اينها همه با منافع اقتصادي و سياسي قدرتمندان درگير است. آيا اگر واقعا از تك تك انسانها فارغ از اينكه تحت سلطه چه حكومتي هستند بپرسند هم نظر به اين نابودي ميدهند؟ نابودي كه دارايي¬هاي فرزندانشان را به باد ميدهد؟.. تجربه نشان داده است كه تمام تلاشهايي كه در اين زمينه انجام گرفته بينتيجه مانده است. سازمان جهانی يونسکو به منظور جلب توجه عمومی و ايجاد آگاهيهای لازم درباره گونههای مختلف گياهی و جانوری و کاهش روند انقراض آنها سال 2010 ميلادی را با شعار "تنوع زيستی ادامه بقای ماست" سال جهانی تنوع زيستی نام نهاد. در انتهاي اين سال کنفرانس حفاظت از تنوع زيستي در ناگوياي ژاپن برگزار شد و در اين نشست تاريخي که به دعوت سازمان ملل متحد برگزار شده بود، 193 کشور جهان حضور داشتند. سخنان دبير اجرايي كنوانسيون تنوع زيستي ملل متحد در افتتاحيه همايش گوياي اهميت موضوع است، او اين نشست را يك رويداد تعيينكننده در تاريخ نوع بشر توصيف كرده و خاطرنشان كرد: «زمان عمل كردن همين حالا و مكان عمل كردن همين جاست.» کنفرانس "ناگويا" پيامي روشن داشت: بدون تنوع زيستي هر منفعت اقتصادي بياهميت است. رشد اقتصادياي که سبب نابودي تنوع زيستي در جهان شود، به جاي آنکه زندگي را ارتقاء دهد، قطعاَ از کيفيت آن خواهد کاست. اما كارشناسان از نتايج اين نشست هم همانند ساير رويدادهايي از اين دست چندان راضي نيستند اين نشست هيچ يك از شركتكنندگانش را نتوانست ملزم به اجراي دستاوردهايش كند. نشست كپنهاگ كه يك سال پيش براي نجات زمين و تنوع زيستي آن بر پا شده بود نيز بدون هيچ دستاورد جدي برگزار شد و دستاندركاران محيطزيست آن را يك شكست بزرگ خواندند . پيش از آن امريكا به عنوان يكي از بزرگترين توليد كننده گازهاي گلخانهاي از امضاء پيمان كيوتو سرباز زده بود. و اين در حالي است كه به گواهی برنامه حفاظت از طبيعت سازمان ملل (IUCN)، در حال حاضر نزديك به يكچهارم پستانداران، يك سوم دوزيستان، بيشتر از يك هشتم پرندگان و بيش از يكپنجم گونههاي گياهي زمين با تهديد انقراض مواجه هستند.
در اين شرايط تنوع زيستي در كشور ما هم نه تنها از تغييرات آب و هوايي در حال فرسوده شدن است بلكه به نظر ميرسد با مديريت¬هاي صحيح براي كند كردن اين روند فاصله زيادي دارد. هجوم دستگاههای دولتی مانند وزارتخانههای راه و ترابری، نفت، نيرو، صنايع و معادن و ... برای انجام فعاليتهای توسعه محور، صيانت از محيط زيست کشور را هزينه بر میکند. کماکان چشماندازهای منابع طبيعی کشور به سبب فعاليتهای بر خلاف توسعه پايدار اميد بخش نيست. روز جهانی تنوع زيستی همزمان با اول خرداد در ايران نيز گرامی داشته میشود و حتی به تقويم کشور راه يافته که اين مسئله از اهميت خوبی برخوردار است و ما بايد از اين موقعيت و توجه بين المللی برای حفظ حيات گونهها در کشور کمک بگيريم. ايران داراي يكي از غنيترين منابع ژنتيكي گياهي دنياست كه بيش از 8000 گونه تخمين زده ميشود. ايجاد ارقام گياهي با عملكرد بالا به منظور دستيابي به امنيت غذايي منوط به دسترسي به اين منابع است. منابع ژنتيكي در حقيقت ماده خام و دستمايه اصلي پژوهشگران براي توليد فرآوردههاي زيستي است و بدون آن فناوري زيستي دستاوردي نخواهد داشت. حفاظت، شناسايي و استفاده پايدار از اين تنوع ژنتيكي فوقالعاده كه در منابع طبيعي ايران مشاهده ميشود براي موفقيت هر برنامه بهنژادي و يا بيوتكنولوژي گياهي امري حياتي است، اين تنوع نه تنها به ما و فرزندان ما بلكه به همه جهان تعلق دارد.
مؤسسه تحقيقات جنگلها و مراتع کشور با در اختيار داشتن مراكز تحقيقاتي در استانها يكي از بزرگترين متوليان عرصه تحقيقات منابع طبيعي كشور است. اين مؤسسه با احداث و تقويت بانك ژن منابع طبيعي تنها متولي جمعآوري، حفاظت و ارزيابي ذخایر ژنتيكي بينظير كشورمان در زمينه منابع طبيعي است. خوشبختانه در حال حاضر اين بانك مورد توجه مسئولان و دست اندركاران قرار دارد و اهميت و جايگاه آن مورد تاكيد قرار گرفته است. اميد است با تجهيز و اختصاص بودجههاي لازم بانك ژن منابع طبيعي ايران براي انجام رسالت ملي و بين المللي خود ياري شود. بديهي است ايجاد ستادي در سطوح بالاي مديريتي كشور ميتواند به رهبري بهينه امر حفاظت از تنوع زيستي و پيشنهاد قوانين مورد نياز اين بخش بيانجامد.
+ نوشته شده در یکشنبه یکم اسفند ۱۳۸۹ ساعت 8:2 توسط انجمن
|
این تارنما، سخنگاه رسمي يك تشكل علمي پژوهشي است كه وارد سیزدهمين سال حيات خود شده و میکوشد تا هم دیدگاههای اعضای هیأت علمي شاغل در بخش تحقيقات منابع طبيعي را بازگو كند و هم تعاملي سازنده و افزاينده با ديگر دلسوزان و صاحبنظران اين حوزه برقرار سازد. چنين است كه پيشاپيش دست همهي عزيزاني كه در اين مهم به ياري طبيعت ناب سرزمين مادري بشتابند، ميفشاريم و از ديدگاهها و مقالات ارساليشان استفاده كرده، در صورت تمايل به نام خودشان منتشر خواهيم كرد.