یک تبریک به همه دوستداران باغ گیاهشناسی نوشهر

    این باغ نه فروخته شده و نه تخریب شده است، مسوولین استانداری هم سعی در پایان دادن به این غائله هستند ...

 

ادامه نوشته

قدیمی‌ترین باغ گیاه‌شناسی کشور درآستانه تخریب

بنا به تصمیم شورای تأمین استان مازندران، عبور جاده از باغ گیاه‌شناسی نوشهر با توجیه اتصال کمربندی به بندر در دستور کار قرار گرفته است.

به نقل از همشهری- هشتم آبان‌ماه سال89، شماری از نیروهای اداره کل بنادر و کشتیرانی با ماشین‌آلات سنگین راهسازی به‌صورت غیرقانونی و بدون مجوز وارد باغ شده و با تخریب سه هکتار ازعرصه‌های این باغ خسارات جبران‌ناپذیری به آن وارد کردند. این تخریب‌ها گرچه با پیگیری مسئولان وزارت جهادکشاورزی و با مساعدت تحسین برانگیز مراجع قضایی متوقف شد، اما شنیده‌ها حاکی از آن است که ازسرگیری این عملیات مخرب در شورای تأمین استان به تصویب رسیده و براساس این تصمیم قرار است برخلاف نظر همه صاحب‌نظران، کارشناسان و اعضای هیأت علمی منابع طبیعی و محیط‌زیست کشور این جاده احداث شود.

 

جاده، حساس‌ترین بخش باغ را هدف گرفته

 

مهندس عیسی مومن، معاون مؤسسه تحقیقات جنگل‌ها ومراتع و رئیس باغ‌های گیاه‌شناسی کشور در این‌باره به همشهری گفت: چنانچه جاده مورد نظردر فاصله‌ای کمتر از 300متر با باغ احداث شود تهدیدی جدی برای گونه‌های منحصربه‌فرد موجود دراین ایستگاه تحقیقاتی خواهد بود و بدیهی است هرچه این فاصله کمتر باشد میزان آسیب‌ها بیشتر خواهد بود. وی ضمن ابراز تأسف از تخریب ارزشمندترین باغ گیاه‌شناسی کشور تصریح کرد: بنا به اذعان کسانی که احداث جاده را پیگیری می‌کنند با ساخت این جاده روزانه حداقل 500کامیون در مسیر مورد نظر تردد خواهند کرد. این درحالی است که این جاده قدیمی‌ترین قطعه باغ را هدف گرفته؛ قطعه‌ای که شکل‌گیری باغ از آنجا آغاز شده و به‌دلیل وجود گونه‌های گیاهی نادر خارجی و ایرانی بیش از سایر بخش‌های باغ اهمیت دارد.

این پژوهشگر منابع طبیعی با تأکید بر اینکه هرگونه عملیات اجرایی در ضلع شمالی باغ که فاصله آن کمتر از 300متر با باغ باشد خسارات جبران‌ناپذیری را سبب می‌شود خاطرنشان کرد: کسانی که بی‌توجه به هشدارهای دلسوزانه صاحب‌نظران و پژوهشگران منابع طبیعی بر احداث این جاده اصرار می‌کنند باید خودشان پاسخگوی تخریب این مرکز تحقیقاتی باشند؛ مرکزی که بی‌هیچ شک و تردیدی یکی از مهم‌ترین منابع و ذخایر ژنتیک کشور محسوب می‌شود و فراتر از ارزش‌های ملی و منطقه‌ای ازاهمیت جهانی برخوردار است. به گفته وی این شیوه برخورد با منابع طبیعی باعث سرخوردگی کارشناسان و اعضای جامعه منابع طبیعی کشور می‌شود.

 

واگذاری ایستگاه قراخیل

 

آنطور که برخی منابع آگاه خبرمی دهند براساس تصمیم شورای تأمین استان علاوه برآنکه عبور جاده از باغ گیاه‌شناسی نوشهر قطعی شده، قرار است ایستگاه تحقیقاتی قراخیل نیز به پارک فناوری واگذار شود. این ایستگاه تحقیقاتی که در حدفاصل قائم شهر وبابل واقع شده یکی از مراکز مطالعاتی محصولات زراعی محسوب می‌شود و با سه ارگان بین‌المللی همکاری تنگاتنگ دارد. کارشناسان معتقدند گرچه این ایستگاه به پارک فناوری واگذار می‌شوداما با این واگذاری، ایستگاه قراخیل مهم‌ترین کارکرد خود را که تولید دانش علمی است از دست می‌دهد.

گزارش‌های دریافتی همشهری حاکی از آن است که اعضای هیأت علمی مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی استان مازندران با واگذاری ایستگاه تحقیقاتی قراخیل به پارک فناوری و از سرگیری عملیات جاده درباغ گیاه‌شناسی نوشهر مخالفند و با ارسال نامه‌ای به مراکز ذی‌ربط این اعتراض خود را منعکس کرده‌اند. این درحالی است که پیش از این هم اعضای هیأت علمی دانشگاه‌ها (در حوزه منابع طبیعی و کشاورزی) با امضای نامه و ارسال آن به دفاتر مسئولان ارشد نظام خواهان مصون ماندن باغ گیاه‌شناسی نوشهر شده بودند.

 

باغی به وسعت یک سرزمین

 

باغ گیاه‌شناسی شمال کشور (نوشهر) به لحاظ وسعت، دومین باغ گیاه‌شناسی کشور محسوب می‌شود و از نظر قدمت، قبل از سال1335و در وسعت 35هکتار تأسیس شده است. در حال حاضر بالغ بر 800گونه از گونه‌های گیاهی نادر داخلی و خارجی را درخود جای داده است. این‌گونه‌های گیاهی طی سالیان متمادی با تغییرات شرایط محیطی سازگار شده و به بذر نشسته‌اند و سال‌هاست که به‌طور مستمر از نهال‌های آنها در جنگل‌کاری‌ها، پارک‌ها و فضای سبز کشور استفاده می‌شود.

باغ گیاه‌شناسی نوشهر که با شماره 17795 در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده و از آن به‌عنوان یکی ازشناخته‌شده‌ترین باغ‌های گیاه‌شناسی جهان نام برده می‌شود علاوه بر ارزش تحقیقاتی و مطالعاتی، تنها باغ گیاه‌شناسی ناحیه هیرکانی (ناحیه اکولوژیک که شمال ایران در آن قرار دارد) محسوب می‌شود و در مجامع بین‌المللی نظیر اتحادیه جهانی حفاظت از طبیعت از اهمیت و اعتبار ویژه‌ای برخوردار است.

 بررسی‌ها نشان می‌دهد احداث راه دسترسی بندر به کمربندی نوشهر که بخشی از آن از داخل باغ گیاه‌شناسی عبور می‌کند نخستین بار در سال 1382 از سوی اداره کل بنادر و دریانوردی مازندران طرح شد اما این طرح از همان ابتدا با مخالفت وزارت جهادکشاورزی، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، مؤسسه تحقیقات جنگل‌ها و مراتع کشور، سازمان جهادکشاورزی مازندران و مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی مازندران مواجه شد؛ با وجود این به‌نظر می‌رسد نه این مخالفت‌ها و نه اعتراضات جامعه دانشگاهی نتوانسته است مانع از احداث این جاده شود.

جاده کمربندی باغ گیاه‌شناسی نوشهر را آسفالت می‌کند

زیست بوم / صدرا محقق:  از ساری خبر می‌رسد استاندار مازندران در جلسه شورای تامین استان بر ساخت و عبور جاده کمربندی بندر نوشهر از وسط زمین‌های باغ گیاه‌شناسی تاکید کرده است. این یعنی بار دیگر ماشین‌های سنگین راهسازی تیز کرده‌اند برای تخریب باغ گیاه‌شناسی نوشهر، حالا سومین سال پیاپی است که در این فصل از سال این خبر منتشر می‌شود. اول بار در پاییز سال ۸۹ بود که خبر هجوم به باغ گیاهشناسی نوشهر منتشر شد، در آن سال اداره‌کل بنادر و دریانوردی مازندران به بهانه احداث مسیر بندر به کمربندی، بدون مجوز از مراجع ذی‌صلاح، با ماشین‌آلات سنگین راهسازی‌ وارد باغ گیاه‌شناسی نوشهر شد. با این حال مقاومت کارکنان و اعضای هیات علمی این مرکز تحقیقاتی، مانع از انجام پروژه شد، اگرچه تعدادی درختان ارزشمند، پوشش گیاهی و خاک بیولوژیک مورد تحقیق، در این حمله آسیب دید.

۱۵ ماه بعد بار دیگر تلاش‌ها برای از سر‌گیری ساخت این کمربندی شروع شد اما باز هم با واکنش رسانه‌ها، دوستداران محیط‌زیست و میراث طبیعی کشور و مقاومت مسوولان این باغ کار به نتیجه نرسید. حال که استاندار مازندران بار دیگر این بحث را طرح کرده باید منتظر بود و دید آیا این بار هم این باغ منحصر به فرد از این خطر جان بدر می‌برد یا نه. در همین رابطه عیسی مومن، معاون موسسه تحقیقات و مسوول پیگیری امور باغ‌های گیاه‌شناسی استان‌های کشور به شرق می‌گوید: «خبری که به ما رسیده تاکید استاندار مازندران بر لزوم ساخت جاده کمربندی بندر نوشهر از میان زمین‌های باغ گیاه‌شناسی است، بر اساس شنیده‌ها وی در این جلسه گفته است ما ایجاد این جاده را تصویب می‌کنیم، البته و خوشبختانه هنوز این خبر به صورت رسمی و دولتی منتشر نشده اما به نظر من آن را می‌توان از منظر زمینه‌سازی برای شروع پروژه و بررسی کردن واکنش‌ها دانست.»

این مقام مسوول در پاسخ به پرسش «شرق» مبنی بر اینکه آیا مسیر دیگری برای عبور این جاده وجود ندارد می‌گوید: «من تا سال گذشته به عنوان نماینده موسسه تحقیقات جنگل‌ها در جلسات پیرامون این موضوع در استان مازندران شرکت می‌کردم، در همان دوره چندین پیشنهاد جایگزین برای مسیرهای عبور این جاده داده بودیم اما مسوولان با این استدلال که این مسیرها از زمین‌ها و خانه‌های مردم عبور می‌کند و هزینه آن زیاد می‌شود با آنها موافقت نمی‌کردند، مسوولان با همین استدلال به دنبال کسب مجوز عبور از زمین‌های باغ گیاه‌شناسی به عنوان زمین‌های دولتی هستند که هزینه کمتری برای آن پرداخت کنند.» بر اساس گفته‌های مومن اگر این جاده از میان زمین‌های باغ گیاه‌شناسی و نزدیکی مجموعه‌های ارزشمند گونه‌های گیاهی آن عبور کند نابودی و تخریب این باغ حتمی است.

علاوه بر این محمد درویش، کارشناس محیط زیست نیز پیرامون اهمیت این باغ به شرق می‌گوید: «این باغ قدیمی‌ترین باغ اکولوژی ایران و خاورمیانه است و ۸۰ سال قدمت دارد، باغ گیاه‌شناسی نوشهر را می‌توان اصلی‌ترین ذخیره‌گاه و موزه‌ای از اولین پژوهش‌هایی که در زمینه منابع طبیعی کشور انجام شد دانست، همچنین بسیاری از اساتید برجسته کنونی منابع طبیعی کشور دوران کارآموزی و دانشجویی خود را در این باغ گذرانده‌اند.»

او می‌افزاید: «در این باغ چندین و چند گونه گیاهی منحصر به فرد وجود دارد، حرف ما این است که می‌توان مسیر کمربندی نوشهر را از کنار این باغ عبور داد و نیازی به تخریب باغ نیست، چرا برای کاهش هزینه‌های جاده کمربندی یکی از سرمایه‌های مهم و منحصر‌به‌فرد منابع طبیعی کشور قرار است تخریب شود.»باغ گیاه‌شناسی نوشهر که به لحاظ وسعت، دومین باغ گیاه‌شناسی کشور محسوب می‌شود قبل از سال۱۳۳۵ و در عرصه‌ای به وسعت ۳۵هکتار تاسیس شده و در حال حاضر، بیش از ۸۰۰گونه منحصر به‌فرد از انواع گیاهان داخلی و خارجی را در خود جای داده است. علاوه براین، در این باغ که در فهرست آثار ملی به ثبت رسیده، ۲۰هزار نمونه گیاهی که از نقاط مختلف شمال کشور جمع‌آوری‌شده در هر باریوم (مجموعه) با آرشیو علمی و فنی نگهداری می‌شود.

روزنامه شرق – شماره ۱۶۵۴ – ۱۳۹۱ سه شنبه ۳ بهمن ۹۱