بر زخم عفوني محيط زيست وطن، نمك نپاشيد!
درختان و درختچههاي اطراف خيابانها، بين بلوارها و آزادراهها در معرض تنش مضاعف
به بهانهي نمكپاشي معابر عمومي توسط شهرداريها
اين روزها بحث سرما موضوع تمام محافل است و تداوم آن در سال جاري عواقبي را در پي داشته و خواهد داشت. درختان و درختچهها اگر چه در فصل خواب به سر ميبرند، ولي در معرض سرما بوده و آسيبهايي خواهند ديد. مقاومت گياهان به سرما متفاوت بوده و آثار سرما بر روي گونههاي مختلف گياهي پس از سپري شدن فصل سرما و شروع مجدد رشد پديدار خواهد شد. بسياري از گونههاي وارداتي که به عنوان فضاي سبز و زيبايي منظر کاشته ميشوند، به سرماي زياد مقاومت نداشته و مطمئناً با سرماي شديد روزهاي اخير آسيب ديدهاند (از جمله اکاليپتوسها) که اين امر بايد توسط مسئولين فضاي سبز شهري مورد بررسي قرار گيرد. بحث در مورد رابطه سرما و سبزينه، بسيار مفصل است که آن را به وقت ديگري موکول ميکنيم. ليكن به نظر ميرسد، چنانچه بخش فضاي سبز شهرداري از گونههاي مختلف درختي کاشته شده در فضاي سبز که از سرما آسيب ديده اند آمار برداري نمايد و گونههاي حساس و مقاوم را مشخص نمايد و در توسعه فضاي سبز در آينده به اين نکته توجه نمايد. ولي تنش ديگري که درختان کاشته شده در اطراف خيابانها را تهديد ميکند تنش شوري است که با پاشيدن نمک فراوان در سطح معابر ايجاد ميشود و به همين دليل است که بحث تنش مضاعف (سرما و شوري) درختان را بيشتر تهديد کرده و احتمالا آسيب بيشتري را بايد شاهد باشيم. پاشيدن مقادير زيادي نمک در سطح معابر سبب ميشود که مقدار زيادي نمک در آب برف حل شود و خاک اطراف درختان را شور کند و اگر اين شوري در خاک باقي بماند عناصر کلر و سديم موجود در نمک جذب گياه شده و سبب خسارت به درختان ميگردد. مقدار طبيعي يون کلر در برگ درختان چوبي 1/0 درصد وزن خشک است و اگر اين مقدار به 25/1 تا 2 درصد برسد، سميت و خسارت ايجاد ميکند. در مورد درختان حساس خسارت از 3/0 درصد شروع ميشود. سديم زياد هم علاوه بر تخريب خاک باعث افزايشpH خاک و در نتيجه کاهش انحلال آهن و ايجاد کلروز يا زردي در گياه شده و روي رشد تاثير ميگذارد. همچنين حل شدن نمک در آب و انتقال آن به زمينهايي که اين آب به آنجا منتقل خواهد شد، سبب شور شدن زمينها و آسيب جدي زيست محيطي را فراهم ميآورد.
اميدواريم مسئولين و مديران شهري براي مقابله با يخبندان از شيوههاي ديگري استفاده کرده و هم اکنون نيز با برطرف شدن سرما به جمع آوري و انتقال نمکها از سطح شهر و همچنين شستشوي درختان و درختچهها و خاک اطراف آنها از صدمه بيشتر به درختان جلوگيري نمايند.
از درختان و درختچههايي که در اطراف خيابانها و وسط بلوارها کاشته ميشوند و حساس به شوري هستند، ميتوان از گونههاي زير نام برد:
بيدها (Salix sp ) چنارها (Platanus sp )
انواع رزها (Rosa sp ) بلوط هميشه سبز (Quercus ilex )
پنج انگشت (Vitex sp ) شير خشت (Cotoneaster sp )
برگ نو (Ligustrum sp ) تلخ بيان (Sophora secundiflora )
بعضي از درختان و درختچههايي که نسبتا به شوري مقاوم هستند و در فضاي سبز هم استفاده ميشوند عبارتند از :
کاج تهران (Pinus eldarica ) سرو نقرهاي (Cupressus arizonica )
زيتون (Olea europea ) زربين (Cupressus sempervirens)
سنجد (Elaeagnus angustifolia) پده (Populus euphratica)
کاج بادامي(Pinus pinea) خرزهره (Nerium oleunder)
اقاقيا (Robinia pseudoacacia) آتريپلکس (Atriplex canessens)
دكتر احمد رحماني
این تارنما، سخنگاه رسمي يك تشكل علمي پژوهشي است كه وارد سیزدهمين سال حيات خود شده و میکوشد تا هم دیدگاههای اعضای هیأت علمي شاغل در بخش تحقيقات منابع طبيعي را بازگو كند و هم تعاملي سازنده و افزاينده با ديگر دلسوزان و صاحبنظران اين حوزه برقرار سازد. چنين است كه پيشاپيش دست همهي عزيزاني كه در اين مهم به ياري طبيعت ناب سرزمين مادري بشتابند، ميفشاريم و از ديدگاهها و مقالات ارساليشان استفاده كرده، در صورت تمايل به نام خودشان منتشر خواهيم كرد.