آنچه که در میزگرد بررسی چالشهای منابع طبیعی کشور گذشت - 17
در ميزگرد بررسي چشماندازها و چالشاي منابع طبيعي کشور در سال 1392 که در تاريخ دوشنبه 16 ارديبهشت برگزار شد، شرکت کنندگان به مطالب زير پرداختند:
مهندس عليرضا دائمي (معاون وزارت نيرو) در سخنانش اشاره داشت که مديريت آب در طول زمان از بوم گرا به سازه گرا تبديل شده و نياز است که در دوران محدوديت منابع آبي به مديريت به هم پيوسته منابع آب برسد. ايشان تاکيد کردند که اگر مديريت به هم پيوسته منابع آب صورت نگيرد، ما به زودي وارد خط قرمزها خواهيم شد؛ جايي که ديگر منابع آبي کفاف نيازها را نخواهد داد، در حال حاضر به خطوط قرمز نزديک شدهايم.
دکتر گرشاسبي (معاون سازمان جنگلها، مراتع و آبخيزداري کشور) در سخنان خود با پرداختن به مقوله منابع طبيعي فيزيکي محور در مقابل منابع طبيعي انسان محور اشاره داشت که ما بايد انسان را هم در منابع طبيعي لحاظ کنيم. دستگاهها و مردم به خاطر منافع لحظهاي خود کاربري منابع طبيعي را تغيير ميدهند و هيچ گونه ايثاري در اين رابطه از اقشار مختلف مردم ديده نميشود. يکي از کارهايي که بايد انجام شود اطلاع رساني و آگاه سازي در تمام سطوح است. به عنوان مثال ميانگين آگاهي مردم در امور منابع طبيعي در دنيا 25 است و قرار است که به 27 ارتقاء يابد در حالي که اين شاخص در ايران 12 است.
در مورد مديريت آب متاسفانه بيشتر در زمينه آبهاي سطحي کار انجام مي شود در حالي که ما بايد براي نفوذ بيشتر آب به زمين برنامه ريزي کنيم(در اينجا پوشش گياهي خيلي مهم است).
آقاي مهندس کاظم نصرتي، رييس جامعه جنگلباني ايران نيز مطالب را به عنوان چالشهاي عمده منابع طبيعي مطرح کرد. ايشان معتقد بود که حق آبه طبيعت بايد به آن برگردانده شود. ما نمي توانيم بدون در نظر گرفتن حق طبيعت از آب موجود برنامه ريزي کنيم. عدم توجه قانون گزاران به پيشنهادهاي کارشناسي و عدم پذيرش هر گونه نقد (تنها نقد مشفقانه است که پذيرفته مي شود که آنهم عملا به نوعي تاييد است) موضوع ديگري بود که از نظر ايشان يکي از چالشهاي عمده در اين زمينه محسوب مي شد. عدم اطلاع رساني لازم در ارتباط با منابع طبيعي و نا آگاه نگه داشتن مردم موضع ديگري بود که ايشان مورد بحث قرار دادند. در انتها مهندس نصرتي تاکيد داشت که با توجه به شرايط منابع طبيعي، اين منابع تحمل پشتيباني 150 ميليون نفر را ندارد.
دکتر شامخي استاد دانشگاه تهران سخنان خود را با اين مطلب شروع کرد که کار کردن در زمينه منابع طبيعي سخت و چالش برانگيز است، باوجود وضع قوانين متعدد در زمينه منابع طبيعي از زمان مشروطه بايد ديد چرا خروجي مناسبي نداشته ايم. ايشان خاطر نشان کرد که با وجود سابقه قديمي ما در ارتباط با احترام به منابع طبيعي (از زمان زرتشت و بدو اسلام) بايد ديد چرا برخي از اين عادات درست و خوب حذف شده اند در حالي که بايد برعکس باشد.
دکتر احمدعلي کيخا معاون سازمان حفاظت محيط زيست نيز در سخنان خود خاطر نشان کرد که با وجود تاکيد رهبري بر هدايت گر بودن مجلس براي دولت و قرار دادن دولت در راه راست، متاسفانه مجلس در مقوله منابع طبيعي و محيط زيست چنين نقشي نداشته است که آنهم به دليل نبودن تخصص کافي در اين زمينه در بين نمايندگان مجلس است. اين يک واقعيت است که منابع طبيعي اولويت مردم نيست (در اينجا دکتر شامخي با اعتراض به اين برداشت خاطر نشان کرد که مردم به دليل قوانين موجود که عملا دغدغه هاي منابع طبيعي را پس مي زند به اين بي تفاوتي گرفتار شده اند) به عنوان مثال از 289 نفر نماينده مجلس فقط 9 نفر علاقه مند به حضور در کميسيون کشاورزي بودند .
دکتر هدایت فهمي، جانشین و نماینده معاون وزیر نیرو (آقای علیرضا دائمی)در سخنانشان اشاره کردند که ما در زمينه آسيب شناسي خيلي خوب عمل ميکنيم اما در بخش ارائه راه کار نگاه سياست پژوهانه به مسائل موجود در مجلس و دستگاههاي دولتي وجود ندارد.
به نظر ايشان تغيير نگاه و نقد پذيري از عمده مسائلي است که بايد مد نظر قرار گيرد و عقيده داشتند که تاکيد زياد بر مسائل سياسي – اجتماعي ما را به اينجا رسانده است. غلبه سياستهاي عوام گرايانه باعث مي شود که عواقب آن گريبانگير همه شود. اگر بتوانیم بدون آسيب رساندن به اکوسيستم تعادل در منابع بر قرار کنيم، شايد بتوان به جمعيت بيشتر فکر کرد؛ ولي در حال حاضر ممکن نيست. و حداکثر ما با اين منابع مي توانيم 100 ميليون نفر جمعيت را پاسخگو باشيم. در ادامه سخنانشان ايشان تاکيد کردند که علت اصلي اينکه منابع طبيعي آسيب مي بيند، اين است که مدافع سرسختي ندارد.
در انتها مهمترین راهکارها برای خروج از بحرانی که منابع طبیعی کشور با آن روبروست، به شرح زیر معرفی گردید:
1- جلب مشارکت مردم و تسهیل در فعالیت تشکلهای مردمنهاد
2- اعمال مدیریت سرزمینی بر مبنای آموزه مدیریت به هم پیوسته منابع آب - IWRM
3- افزایش برنامههای جذاب دیداری، شنیداری و نوشتاری با محتوای محیط زیستی در رسانهها.
4- اعمال سیاستگذاری درست و مبتنی بر توان بومشناختی و آمایش سرزمین
5- وضع قوانین کارآمد
6- بهبود ساختار، جایگاه و تشکیلات مدیریت سرزمین در بدنه حاکمیت
7- غلبه مدیریت تخصصی و شایستهسالاری در ارکان سازمانهای منابع طبیعی و محیط زیست
این تارنما، سخنگاه رسمي يك تشكل علمي پژوهشي است كه وارد سیزدهمين سال حيات خود شده و میکوشد تا هم دیدگاههای اعضای هیأت علمي شاغل در بخش تحقيقات منابع طبيعي را بازگو كند و هم تعاملي سازنده و افزاينده با ديگر دلسوزان و صاحبنظران اين حوزه برقرار سازد. چنين است كه پيشاپيش دست همهي عزيزاني كه در اين مهم به ياري طبيعت ناب سرزمين مادري بشتابند، ميفشاريم و از ديدگاهها و مقالات ارساليشان استفاده كرده، در صورت تمايل به نام خودشان منتشر خواهيم كرد.