تخریب با چراغ خاموش ادامه دارد 


سلامت نیوز :  چالش‌های محیط زیست تمامی ندارد، هر روز، روز تازهی است برائ بررسی چالش‌ها و مشکلات بیشتر این حوزه حیاتی، مسائلی که با زندگی و زنده بودن مستقیم آدم‌های روی زمین ارتباط دارد. اما همین آدم‌ها گاه به خاطر منافع زودگذر و بعضا آینده‌نگرانه خود از زیستگاه خود می‌گذرند تا شاید از همان زمین و هوا پول بیشتری به دست آورند، پولی که برائ رفاه حال خانواده و فرزندان‌شان می‌خواهند، اما یادشان می‌رود همین فرزندان هم می‌خواهند از همین زمین و هوا پول به دست آورند برائ فرزندان‌شان، اما در این پروسه حتی اندک میراثی هم برائشان نمی‌ماند.


به گزارش سلامت نیوز به نقل از اعتماد ؛ آموزش‌ها در حوزه محیط زیست آنقدر ضعیف و کمرنگ است که مردم کوچه و خیابان تصوری از اینکه کارهای کوچک‌شان چه تاثیری بر زیستگاه‌شان دارد، ندارند. بیشتر از اینکه شهرنشینان نیاز به آموزش داشته باشند، روستاییان و کشاورزانند که باید بدانند. خواست‌های آنهاست که باید تغییر کند، البته در این تغییرات وکیلان مردم و دانشگاهیان‌اند که باید دست به کار شوند و آنها را از آنچه برشان می‌گذرد، آگاه کنند.


محیط زیست حق وتو ندارد


یکی از وکیلان استانی محروم در گوشه جنوب شرقی کشور از مردمش می‌نالد و آموزش دادن به آنها را با آنچه نیازهای اولیه آنها در واقعیت است در تضاد می‌داند. احمد علی کیخا، نماینده پیشین زابل بود و اکنون یکی از معاونان سازمان محیط زیست. او در میزگردی که با هدف بررسی چالش‌های منابع طبیعی ایران برگزار شده بود حضور به هم رسانید و از فقدان فرهنگ لازم و آموزش برائ مردم عوام گلایه کرد. کیخا در پاسخ به اعتراضات فعالان و دغدغه‌مندان محیط زیست برائ آرام کردن آنها به طور نمادین همه تقصیرها را به گردن گرفت و از تصویب مصوباتی سخن گفت که داد محیط زیستی‌ها را درآورده بود: زمانی که در کمیسیون کشاورزی مجلس بودم طرح صدور مجوز به چاه‌های غیرمجاز آمد، این طرح در مجلس توسط همکاران من تصویب شد، این تصویب یک سبب بیشتر نداشت؛ مردم.


نیاز مردم مناطق و روستاهای مختلف این بود که به آنها اجازه حفر چاه داده شود تا محصولات‌شان از بین نرود، حال دیگر نماینده محترم گمان نمی‌کند با حفر حجم بالایی از چاه‌های غیرمجاز، تراز آب زیرزمینی پایین می‌آید و به تناسب آن منبع آب جاری را از دست می‌دهیم و این سیر ادامه می‌یابد تا به اتفاقات مهمی چون خشک شدن زاینده‌رود یا ارومیه می‌رسیم. فقط نباید یکی از حلقه‌ها را متهم کرد، کمیته تخصیص آب وزارت نیرو از کمیته‌های تصمیم‌گیر دربارهٔ منابع آبی کشور است که سازمان محیط زیست هم در آن عضو است، اما تنها یک عضو مانند دیگر اعضا. کیخا در این خصوص می‌گوید: «وقتی در کمیته ما هم مانند دیگر اعضا یک رای داریم و هیچ حق ویژه‌یی برائمان قائل نیستند به عنوان متولی محیط زیست کشور، چگونه می‌توانیم جلوی قوانین ضد محیط زیستی را بگیریم؟ سازمان حق وتو ندارد و این سبب می‌شود هیچ گاه نتوانیم برائ احقاق حقآبه خود چانه‌زنی کنیم، مشابه این قضیه در شورای عالی محیط زیست هم صدق می‌کند، این شورا در صورتی کارایی لازم را خواهد داشت که رییس سازمان حفاظت از محیط زیست رییس آن بوده و هرچه گفت عمل شود.»


منابع آبی جوابگوی جمعیت ۱۰۰ میلیونی نیست


در میان بحث‌های محیط زیستی، بحث جمعیت به میان آمد، جمعیتی که قرار است در راستای سیاست‌های افزایش جمعیت بسیار شوند. مسوولان حوزه‌های مختلف به هر نحوی سعی دارند این سیاست‌ها را پیش ببرند و خانواده‌ها را تشویق به فرزندآوری کنند، اما در میزگرد محیط زیستی با نگاه تامین منابع مصرفی برائ جمعیت، کارشناسان دولتی و غیردولتی به این نتیجه رسیدند که کشور ما نه تنها ظرفیت جمعیت دوبرابر را ندارد بلکه منابع آبی ما جوابگوی جمعیتی ۱۰۰ میلیونی هم نیست. شامخی در پاسخ به یکی از سوال‌ها دربارهٔ توان پذیرش جمعیتی کشور گفت: «با همین جمعیتی که داریم، تمام منابع کشور به قهقرا رفته است. جمعیت بیشتر با واقعیت‌ها تطابق ندارد. هروقت توانستیم کاری کنیم که با همین جمعیت اکوسیستم‌ها آسیب نبینند می‌توان به فکر افزایش جمعیت بود. اگر بخواهیم با نگاهی کلان به مسائل محیط زیست نگاه کنیم باید بگویم در چنین فضای سیاسی و اجتماعی مسائل محیط زیست حل و فصل نمی‌شود.»


دکتر هدایت فهمی، معاون دفتر برنامه‌ریزی کلان آب و آبفا و کارشناس آب وزارت نیرو هم در تایید سخنان شامخی با بیان اینکه کشور با جمعیت ۷۵ میلیون نمی‌تواند آب مورد نیاز خود را تامین کند، افزود: «طرح جامع کشاورزی و طرح جامع آب مانند موزاییک‌هایی می باشند که در کنار هم قرار گرفته و باید برائ استفاده از آب به هر دو بخش توجه شود.»وی در پاسخ به این سوال که آیا با وضع موجود طرح افزایش جمعیت ایران به ۲۰۰ میلیون نفر صحیح است یا نه، اظهار کرد: «۱۲۰ میلیارد متر مکعب آب در کشور داشتیم که ۱۰ میلیارد متر مکعب کاهش داشته و ۲۰ میلیارد متر مکعب نیز باید برائ محیط زیست رهاسازی شود که تنها در پایان ۱۰۰ میلیارد مترمکعب باقی می‌ماند و مساله مهم این است که اکنون ۹۴ میلیارد مترمکعب را مصرف کرده و برائ آیندگان این کشور تنها شش میلیارد آب باقی خواهد ماند و به همین سبب نمی‌توانیم آب بیش از ۱۰۰ میلیون جمعیت را تامین کنیم. محدودیت ما در ایران خاک نبوده و آب است و باید مدیریت آب داشته باشیم. ‌فشارهای بسیاری در پیش روی کشور بوده و بحران آب در راه است.»


فهمی در ادامه سخن از سیاسی شدن آب زد، او با تاکید بر اینکه کشور ما در منطقه‌یی خشک واقع شده و برائ تامین آب مورد نیاز باید سدسازی کنیم ،گفت: «باید توزیع زمانی و مکانی آب را مدیریت کنیم. در کشورهایی که پرباران می باشند بسیار نیازی به ساخت سد نیست اما ۹۰ درصد کشور ما در مناطق خشک واقع شده و ما به ساخت سد نیاز داشته‌ایم. منکر آزمون و خطاهایی هم که صورت گرفته نمی‌شوم، این آزمون‌ و خطاها به دو سبب است، یکی اینکه در نظام فکری ما نقد جایگاه خاصی ندارد و از نقد شدن و نقد کردن استقبال نمی‌شود و دوم اینکه پیوستگی وجود ندارد. به عنوان مثال اینکه در بسیاری از امور وزارت کشاورزی و وزارت نیرو همسو نبوده‌اند. در بخش آب، توفان در راه است و کاهش کیفی و کمی منابع آب را در پیش داریم.»


بالارفتن راندمان کشاورزی، نیاز اولیه کشور


افزایش میزان تولید محصولات کشاورزی از دیگر مباحث این میزگرد بود که توسط مجری مناظره که عضو هیات علمی موسسه تحقیقات جنگل‌ها و مراتع کشور هم هست مطرح شد. محمد درویش ضمن اشاره به این بحث ازافزایش میزان تولید کشاورزی در کشور از ۲۴ میلیون تن در سال ۵۷ به ۱۰۲ میلیون تن در سال ۸۸ خبر داد. اما او این افزایش تولید را در مقایسه با بهایی که برائ آن پرداخت شده بی‌اهمیت دانست. وی گفت: «باید پرسید این افزایش تولید به چه قیمتی است؟ آیا می‌ارزد خاکی را که ۸۰۰ سال برائ ساخت آن زمان نیاز است به این شکل از دست بدهیم؟ به عنوان مثال اینکه سه سال است در بجنورد، سیل‌های ویرانگر اتفاق می‌افتد، تمام مراتع تخریب شده، به اراضی کشاورزی تبدیل شده، نرخ فرسایش بسیار بالاست و این اتفاق‌ها را می‌توان فاجعه نامید.»


او همچنین ادامه داد: «متوسط آبدهی سالانه هر حلقه چاه از حدود ۱۷۴ هزار متر مکعب در دهه ۶۰ به نصف یعنی حدود ۴۴ هزار متر مکعب کاهش یافته است. با وجود اجبار دولت مبنی بر کاستن از تراز منفی سطح آبخوان‌های کشور در طول سه برنامه پنج ساله سوم، چهارم و پنجم توسعه، در انتهای دومین سال از اجرای برنامه پنج ساله پنجم، هنوز هم با افزایش برداشت از چاه‌ها، افت آب‌های زیرزمینی و نشست زمین روبه‌رو هستیم. در دنیا فقط ۴۰ درصد محصولات کشاورزی مربوط به کشت آبی است اما در کشور ما ۸۹ درصد با کشت آبی صورت می‌گیرد. به طور مثال در حاشیه دریاچه سد «زرینه رود» که روی ورودی دریاچه ارومیه احداث شده، تمام مراتع اطراف به کشت آبی تبدیل شده و نه دیم. بالا رفتن راندمان آبی زمین‌های کشاورزی، مهم‌ترین نیاز مدیریت آب امروز کشور است، همواره گفته می‌شود که این کار نیاز به اعتبارات دارد .»


آگاهی ۱۲درصدی ایرانی‌ها از منابع طبیعی


پرویز گرشاسبی، معاون سازمان جنگل‌ها و مراتع و آبخیزداری کشور است، میزان آگاهی مردم دربارهٔ منابع طبیعی را بسیار پایین اعلام کرد. او میزان اطلاعات ایرانی‌ها را ۱۲ درصد اعلام کرد درحالی که میانگین جهانی ۲۵ درصد است.او که مسوولی دولتی محسوب می‌شود، در پاسخ به اینکه آیا اعطای ۲ هزار مترمربع زمین به هر خانوار ایرانی برائ کشاورزی و خانه‌سازی امکان‌پذیر است یا نه، نظری مخالف داشت: «چنین چیزی اتفاق نیفتاده و کل طرح توسعه کشاورزی ۴۰ هزار هکتار زمین مساحت دارد.» «تخریب محیط زیست به صورت چراغ خاموش در حال انجام شدن است.» این سخن رییس جامعه جنگلبانی ایران است، کاظم نصرتی با اظهار تاسف از اینکه در طول ۵۰ سال اخیر در حال از دست دادن منابع آب و خاک کشور بوده‌ایم، گفت: «دریاچه ارومیه را از بین می‌بریم و بعد می‌گوییم کسی حق ندارد اعتراض کند و به حرف کارشناس‌ها توجه نمی‌شود. در کشور ما موضوعی وجود دارد که در بسیاری از کشورها وجود ندارد.


اینکه در بسیاری از کشورها وقتی مسوولی سبب تخریب منابع طبیعی می‌شود از سمت خود کنار می‌رود اما در کشور ما چنین نیست و هیچ‌کس در برابر تخریب منابع طبیعی پاسخگو نیست. متاسفانه زد و بندها و بده‌بستان‌ها سبب تخریب کشور شده. وقتی به این نقطه می‌رسیم که پارک پردیسان را در پایتخت بفروشیم، دیگر کجای طبیعت در امان است؟»در این پنل علیرضا دایمی، معاون وزیر نیرو هم حضور داشت که با سخنرانی کوتاهی در ابتدای جلسه، میزگرد را ترک کرد. البته جلسه هم با بحث و ادامه داشتن سوالات حضار که وقت کافی برائ پاسخ گفتن به همه آنها وجود نداشت به پایان رسید.