فقدان مطالعات بومشناختی در ابوموسی
از بين ۲۳۴ كشور موجود در كره زمين، دستكم شش كشور وجود دارد كه مساحتشان از مساحت ۴۵۰۰ هكتاري جزيره ابوموسي كوچكتر است.(۱) همين نكته نشان ميدهد كه اين جزيره مشهور و راهبردي موجود در خليجفارس، تا چه اندازه ميتواند در صورت شناخت ظرفيتهاي بومشناختي و ويژگيهاي ريختشناسي، گياهشناسي و خاكشناسياش، از جايگاهي درخورتر در نقشه توسعه استان هرمزگان برخوردار باشد؛ استاني كه به واسطه بهرهمندي از مديريت دو جزيره قشم و كيش و چند جزيره اقماري ديگر، از شرايطي ممتاز و بيرقيب در صنعت جذب گردشگر داخلي و خارجي در منطقه برخوردار است.
از اين رو، ضرورت دارد تا با شناسايي دقيق مزيتها، حساسيتها و ظرفيت پذيرش سرزمين در ابوموسي، سازمان حفاظت محيط زيست، سازمانجنگلها، مراتع و آبخيزداري كشور و سازمان ميراث فرهنگي و گردشگري، توجه پررنگتري را به آن معطوف كنند. بهويژه اگر بدانيم كه معناي نام باستاني اين جزيره، يعني بوموسو، «جاي سبز» بوده است. شناسهاي كه نشان ميدهد، از نظر غناي بومشناختي و جمعيت گونههاي گياهي مستقر در آن، وضعيت ابوموسي به نسبت ديگر جزاير منطقه، شاخص بوده است.
رد پاي صحت واقعيت پيش گفته را حتي ميتوان با بررسي برخي از كتابها و اسناد تاريخي ۲۰۰ سال گذشته كشور هم به اثبات رساند. از جمله، يكي از سياستمداران و مورخان ساكن در بندرعباس در زمان مظفرالدين شاه به نام سديدالسلطنه كبابي، در يادداشتهايش چنين آورده است: «بسياري از شيوخي كه به جزيره ابوموسي آمدند، يك اعترافنامه نوشتند و اعلام كردند كه ما براي علف چر و گوسفندچراني ميآييم و رعيت دولت ايران و ميهمان دولت ايران هستيم و بسيار از دولت ايران تشكر ميكنيم كه اجازه داده ما در اينجا بمانيم و گوسفندان خود را چرا دهيم.»
سندي كه آشكارا نشان ميدهد، وضعيت مراتع موجود در جزيره ابوموسي چنان مطلوب بوده كه چنين خواهندگاني داشته است. شگفتآورتر آنكه حالا كار به جايي رسيده كه فرزندان همان گوسفندچرانان در كشور امارات متحده عربي، ادعاي مالكيت كل جزيره را هم دارند؛ كشوري كه از عمر خودش حدود چهار دهه بيشتر نميگذرد!
اميد است با برنامهريزي جديتر و هوشمندانهتر، جزيره ابوموسي را با لحاظ توانمنديهاي بومشناختياش به نگيني ديگر در خليجفارس تبديل كرده و بدينترتيب، ساكنانش را به سعادتمندترين ايرانيان مرفه كشور بدل كنيم؛ ايرانياني كه قدر زادگاه خويش را ميدانند و درك ميكنند كه چشم ۷۵ ميليون از هموطنانشان به همين جزيره راهبردي وطن دوخته شده است.
پينوشت:
۱- این جزیره در اسناد تاریخی بوموو BOUMOU و بوم او AOU یعنی آب (معرب آن بومف) و بوموسو و گپ سبز (به معنای جای سبز) نام داشته است.
این تارنما، سخنگاه رسمي يك تشكل علمي پژوهشي است كه وارد سیزدهمين سال حيات خود شده و میکوشد تا هم دیدگاههای اعضای هیأت علمي شاغل در بخش تحقيقات منابع طبيعي را بازگو كند و هم تعاملي سازنده و افزاينده با ديگر دلسوزان و صاحبنظران اين حوزه برقرار سازد. چنين است كه پيشاپيش دست همهي عزيزاني كه در اين مهم به ياري طبيعت ناب سرزمين مادري بشتابند، ميفشاريم و از ديدگاهها و مقالات ارساليشان استفاده كرده، در صورت تمايل به نام خودشان منتشر خواهيم كرد.