بیانیه پایانی جمعي از شرکت کنندگان در چهارمین همایش علمی انجمن
بازنگري در روند سدسازي درکشور
فاجعه سد های تخریب گر زیست محیطی ، چه فردایی را رقم خواهد زد؟
رده 132 بعنوان جايگاه ايران در زمينه حفاظت از محيط زيست نشان مي دهد که کشور عزيزما از 90 درصد کشورهاي جهان در اين زمينه عقب تر است و ما از بابت بي توجهي به محيط زيست، جزء تخريب يافته ترين کشورهاي جهان بشمار مي رويم. اين درحالي است که ايران از معدود کشورهايي است که در قانون اساسي خود حفاظت از محيط زيست را تاکيد کرده است. در اصل 48 قانون اساسي رعايت بدون تبعيض بهره برداري ازمنابع طبيعي تاکيد شده است و در اصل 50 حفظ محيط زيست وظيفه عمومي تلقي شده و فعاليت هاي اقتصادي و غيرآن که با آلودگي محيط زيست يا تخريب غيرقابل جبران آن ملازمه پيداکند ممنوع اعلام شده است. همچنين اصل 44 قانون اساسي لزوم تداخل و تعامل بخش هاي خصوصي و تعاوني در کليه فعاليت ها را الزامي مي سازد. ايران از امضاکنندگان دستورکار 21 گردهمايي سران زمين ريودوژانيرو در 1992 بود و نيز در 1994 ايران پيمان مقابله با بيابانزايي را امضاکرد. رويکرد سازه اي عرضه آب، ناقض قوانين و تعهدات يادشده است و سدسازي از عوامل تخريب محيط زيست بشمار مي رود که آسيب جبران ناپذيري به آبخيزها، کوهستان ها، جنگلها و رودخانه ها تا سيلابدشتها، دهانه ها، تالاب ها، درياچه ها، ودرياهاي کشور وارد کرده است .
سدسازي فعاليتي بيابانزا بشمار مي رود. هرسد دست کم 5 هزار هکتار اراضي جنگلي در بالادست و مخزن تا پائين دست را تخريب و تهديد مي کند. هرسد سالانه بخشي از آب تجديد پذير کشور را تبخير مي کند و سالانه تا 5 ميليارد مترمکعب يا بيشتر از آب تجديد پذير کشور از پشت سدها تبخير مي شود. سدها تغيير کاربري زيادي در طبيعت ايجاد مي کنند. سدها سبب تخريب يا تهديد جدي اکوسيستم هاي آبي و زيستگاه هاي وابسته به آن در تالاب ها و درياچه هاي کشور شده اند. دشتهاي پائين دست گاه در اثر ورود آب جديد، با زهدارشدن و بالاآمدن سفره زيرزميني روبرو شده اند که درنتيجه توان توليد پيشين خود را ازدست داده اند. انحراف آب با يک سد گاه سبب حذف حقابه نوشته يا نانوشته دشتي ديگر شده است. سيلابدشتهايي که سفره زيرزميني آنها با سيلاب تغذيه مي شد با احداث يک سد در مسير سيل، با کاهش آب د ر اراضي آبي ديرينه خود روبرو شده اند.
بررسي ها نشان داده اند که فايده هاي نسبت داده شده به سدها بسيار اغراق آميز و غيرواقعي بوده اند. شرکتهاي مشاور و پيمانکار سدساز به روياپردازي هاي غيرواقعي دست مي زنند. فرايند تصميم گيري شفاف نيست و دربرابر اشتباهات و پيامدهاي ناسازگار سدها پاسخگويي وجود ندارد. داده هاي مربوط به سدها از دسترس عموم بيرون است.. دانش بومي اين سرزمين با 6 هزارسال پيشينه تمدن و خدمت درخشان به دانش بشر بويژه درزمينه دسترسي و بهره برداري درست و پايدار از منابع آب مانند قنات ها، آب بندان ها، مخزن هاي زيرزميني و ....در رويکرد مديريت بخش آب با سدسازي ناديده گرفته مي شود. و نبايد آسيب سدها به ميراث فرهنگي و تاريخي و اهميت آن در هويت و وحدت ملي را از نظر دور داشت. کساني که در پائين دست حقابه و يا حق ماهيگيري و معيشتشان از رودخانه ضايع مي شود و نيز کساني که خانه زادگاه و معيشت خود در سايه ساخت يک مخزن را ازدست مي دهند، حقوق حقه شان ناديده گرفته مي شود. مطالعات مديريت جامع منابع و مصارف در آبخيزها انجام نشده است.
راندمان کاربرد هر مترمکعب آب در کشور کمتر از 0.4 يا 40 درصد است. آيا بهترنيست که به جاي ساخت سدها، بکمک رويکردهاي بسيار کم هزينه تر مديريت تقاضا ازجمله کاهش هدررفت؛ رقم فوق را دست کم به 1 برسانيم که به معني 2.5 برابر شدن حجم آب در دسترس کشور خواهد بود؟
راهکارهاي بدون سدسازي تأمين آب و نيرو گذشته از تطابق کامل با مفاد اصول 48 و 50 قانون اساسي و تعهدات بين المللي کشور با شيوهنامههاي توسعهي پايدار و تخصيص موثر نيز همخواني بيشتري دارند. بخش خصوصي به خوبي ميتواند در اين رويکرد به همکاري بپردازد. اين راهکارها از ساخت هر سدي کمهزينهترند و دانش بومي درخشان آزموده شده در اين سرزمين را نيز بکار مي گيرد.
اثرات منفي سدها بر محيط زيست فيزيكي، بيولوژيكي و اجتماعي آنقدر زياد است كه بسياري از كشورهاي توسعهيافته از دههي 70 به اينسو ديگر نه تنها سدي نميسازند كه به جمع كردن و برچيدن سدهاي خود به قيمتهاي بسيار گزاف پرداخته اند تا اثرات منفي آنها بر محيط را بزدايند و رودخانهها را احيا كنند؟ (بانك جهاني در پنجاهمين سالگرد تأسيس خود اعلام كرد: 80 درصد سدهايي كه نسخهي ساختش توسط اين سازمان در طي 50 سال گذشته در جهان و بهويژه كشورهاي در حال توسعه پيچيده شده، نبايد ساخته ميشدند، زيرا ضررهاي زيستمحيطي آنها بيش از منافع آن بودهاند!).
با توجه به اين كه در ايران تاکنون ارزيابي تطبيقي و راستي آزمايي سدها انجام نگرفته است و همچنين با عنايت به اين كه بخش بزرگي از شبکه هاي آبياري منسوب به سدهاي ساختهشده هنوز ساخته نشده است و برآورد شده که با روند کنوني 70 سال زمان براي ساخت و اتمام آنها نيازاست، آيا بهترنيست ساخت هر سد جديدي را به اتمام کامل طرح هاي گذشته و رسيدن به درآمدهاي موعود آنها موکول کنيم؟
بنا به مراتب فرزانگی ، ایجاب می کند که از طراحی و ساخت هر سد جدید بگذریم و با توجه به دستاوردهای علمی جدید در پی جلوگیری از تخریب زیست محیطی به نحوه گزینش های علمی روز جهان دست یابیم
با همه عشق به اين سرزمين که ميراث پرافتخار نياکان ماست چشم در راه واکنش شايسته مسئولان هستيم .
بهرام آبتین دکتر فریبرز آذر پناه مهندس اسماعیل احمدی بانو دکتر لقا اردلان مهندس محمد اسدی اسداله افلاکی مهندس محمد اویسی مهندس مرتضی بدیعی مهندس امیر پریزاد بانو گیتی پورفاضل دکتر جهانگیر نژاد بانو مژگان جمشیدی عیسی خان حاتمی دکتر احمد حیدری نیا دکتر هوشنگ خیر اندیش دکتر محمد علی دادخواه محمد درویش بانو دکتر فاطمه رحمانی مهندس آرش رحمانی دکتر علی رضایی مهندس اشکان رضوی مهندس کورش زعیم دکتر شاهین سپنتا نرگس ستوده عبدالفتاح سلطانی مهندس مجید ضیایی دکتر مهران عربی (اورک) مهندس حسین عزت زاده مهندس احمد فرخی دکتر محسن فرشاد مهندس اسماعیل حاج قاسمعلی دکتر علی حاج قاسمعلی لهراسب قلی پور دکتر اسماعیل کهرم پروفسور امید علی کرم زاده دکتر ناصر کرمی علی محمودی دکتر مهرداد نامداری دکتر علی اکبر نقی پور مهندس حبیب یکتا
گروه دیده بان کوهستان جمعیت زنان مبارزه با آلودگی محیط زیست
دوستداران محیط زیست و میراث فرهنگی دانشگاه آزاد اسلامی واحد های : اهواز مسجد سلیمان شوشتر دزفول ماهشهر و ایذه
دوستداران محیط زیست و میراث فرهنگی دانشگاه چمران اهواز دوستداران میراث فرهنگی و محیط زیست اهواز
شبکه سازمانهای غیر دولتی زیست محیطی و منابع طبیعی استان گیلان
انجمن دوستداران میراث فرهنگی شوش انجمن دوستداران میراث فرهنگی تاریانا خوزستان
انجمن دوستداران میراث فرهنگی فارس انجمن دوستداران میراث فرهنگی تاریشا ایذه
انجمن دوستداران میراث فرهنگی مسجد سلیمان دوستداران میراث فرهنگی و محیط زیست هفتکل
خانه مطبوعات استان چهارمحال بختیاری انجمن کانون فرهنگی لر بختیاری ایرانیان
انجمن تاریخی و اموراجتماعی رستاد فارس
انجمن هزارگان پارسه فارس انجمن فرهنگی آریانا فارس
کانون بارگاه مهر اصفهان انجمن آناهید اهواز
انجمن آناهیتا اهواز انجمن اهورا منش فارس
نشریه زاگرس چهارمحال بختیاری گروه فرهنگی و هنری ایران زمین شوشتر
+ نوشته شده در سه شنبه بیست و ششم شهریور 1387ساعت 11:29 توسط انجمن
|
