مؤسسه تحقيقات جنگلها و مراتع
هیأت مدیره انجمن اعضای هیأت علمی مؤسسه تحقیقات جنگلها و مراتع، آغاز چهل و يكمين سال فعاليت بزرگترين نهاد پژوهشي كشور در حوزه منابع طبيعي را به تمامي خدمتگزاران صديق اين حوزه تبريك ميگويد.
براي آگاهي بيشتر از جشن 40 سالگي مؤسسه تحقيقات جنگلها و مراتع كشور و ديدن تصاوير مربوطه به سايت مهار بيابانزايي مراجعه فرماييد.
با خبر شدیم آقای مهندس محمد درویش فردا در دانشگاه فردوسی مشهد به ایراد سخنرانی با عنوان:
جایگاه محیط زیست در سبد اولویتهای راهبردی ایران
خواهند پرداخت. خلاصه سخنرانی ایشان به شرح زیر است:
اگر نگاهی – حتا اجمالی - به روح قوانین موجود و فرامین و توصیههای رهبران ایران – چه در قبل و چه در پس از پیروزی انقلاب اسلامی – بیاندازیم، با شگفتی درخواهیم یافت: کمتر موضوعی را میتوان پیدا کرد که مانند حفظ محیط زیست و پاسداری از طبیعت، چنین مورد حمایت قوانین رسمی، فرامین مذهبی و سخنان دولتسالاران کشور قرار گرفته باشد. به نحوی که بر پایهی منابع و مستندات تاریخی موثق، افتخار تعیین و نامگذاری نخستین منطقهی حفاظت شدهی جهان به ایرانیان می رسد و قدمتی ۲۵۰۰ ساله دارد. در آن زمان، خشایارشاه (۴۶۵-۴۸۶ پیش از میلاد) نسبت به حفاظت از جنگلها و درختان علاقهی زیادی داشت و در یکی از لشکرکشیهای خود به آسیای صغیر برای نخستین بار دستوری در مورد حفاظت از یک منطقهی جنگلی «سرو» را صادر و بدین ترتیب نخستین منطقهی حفاظت شدهی جهان را بنیان نهاد. در کتاب مقدس ایرانیان باستان نیز، بارها و بارها بر حفظ و حراست از درختان و عدم آزار حیوانات و آلوده نساختن آب تأکید شده است. در کلام بزرگان دین اسلام و کتاب آسمانی قرآن نیز به کرات بر اهمیت حفظ طبیعت و پاسداری از مواهب آن توصیه شده است. این توصیه به حدی است که در میثاقنامهی ملّی امروز ما، یعنی قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران، برای نخستین بار یک اصل (اصل پنجاهم) به این موضوع مهم اختصاص یافته و نهتنها حفظ محیط زیست را وظیفهی عمومی آحاد شهروندان ایرانی قلمداد کرده است، بلکه به صراحت تأکید شده که لازمهی حیات اجتماعی روبه رشد مردم ایران، در سایهی حفظ محیط زیست است که تحقق مییابد.
و درست از همینجاست که حیرت نگارنده افزونتر میشود! چرا که هر چه بیشتر در سرزمین پهناور ایران به مطالعه و سفر بپردازیم و هر چه با دقتتر به پایش و اندازهگیری شاخصهای مؤید پایداری سرزمین، همت گماریم، بیشتر درخواهیم یافت که بین آن قوانین وضع شدهی اغلب مترقی و خطابههای پرشور و حکیمانه با وضعیت پیش روی محیط زیست و منابع طبیعی کشور، شکافی ژرف و ناسازهای باورنکردنی فاصله انداخته است. به نحوی که کمتر میتوانی بازخورد عینی و مصداقی سزاوارانه را بر آن همه تأکید رهبران و توصیهی دین و الزامات قانونی و حقوقی در زیست محیط وطن بیابی.
درعوض، آنچه که مشاهده میشود، روندی نگرانکننده با شیبی منفی است که با حرکتی شتابناک در حال کاهش کارمایهها و کاراییهای سرزمین مادری است؛ حرکتی که نمود آن را در نرخ بالای فرسایش آبی و بادی، هجوم ماسههای روان، سیلخیزی، شوریزایی، جنگلزدایی، اُفت حاصلخیزی خاک، متروکه شدن روستاها، خشکشدن تالابها، افزایش غبارآلودگی هوا، اُفت سطح آبهای زیرزمینی، نشست زمین، ناپدید شدن گونههای اندمیک گیاهی و جانوری کشور و قرار گرفتن بخش قابل توجهی از زیستمندان این بوم و بر در سیاههی سرخ IUCN و در یک کلام: «بیابانزایی» میتوان آشکارا ردیابی کرد و از این همه غفلت و نابخردی در حق طبیعت ناب ایرانزمین و پاسداری شایسته از «امانت» امروز وطن، آه کشید و شرمسار شد.
چنین است که شوربختانه امروز نام ایران به عنوان یکی از ۱۵ کشوری در جهان آورده میشود که دارای ناپایدارترین شرایط بومشناختی (اکولوژیکی) است.
این که چرا با وجود آن همه حمایتهای قانونی، کلامی و نوشتاری، وضعیت پایداری زیستمحیطی وطن، چنین نگرانکننده شده است؛ این که چه مؤلفههایی سبب شده تا جایگاه جستارهای محیط زیستی، در ظرف مباحث کلیدی کشور از منزلگاهی درخور برخوردار نبوده و اغلب در پای مصلحتاندیشیهای سیاسی، اقتصادی و اجتماعی کوتاه مدت ذبح شوند؛ و سرانجام این که چه باید کرد تا وزن ملاحظات زیستمحیطی، جایگاه سزاوارنهی خود را در چیدمان اولویتهای کلان کشور بیابد، در شمار دریافتها و گرایههایی است که کوشیدهام در این مجال با مخاطبین فرزانهی دیار جاودان فردوسی بزرگ به اشتراک نهم.
باشد که حاصل این هماندیشیها و تعاملات فکری، بتواند به گرانیگاهی درخور برای آفرینش تشکلهای قدرتمند و پرنفوذ سبز در ایران عزیز منجر شود.
دادسرای عمومی و انقلاب استان گیلان
با توجه به تکالیف قانونی مقام دادستانی به عنوان حافظ منافع عمومی جامعه ، بدین وسیله توجه آن نهاد محترم را به اقدامات غیر قانونی و ناگواری که طی چند روز اخیر در استان گیلان از سوی اداره کل اوقاف و امور خیریه استان در جهت قطع برخی درختان کهنسال موجود صورت گرفته ، معطوف داشته و موارد زیر را اعلام میدارد :
1 – اداره کل اوقاف و امورخیریه استان گیلان اخیراً و بنا به توجیهات ناروایی که به هیچ روی به اقدامات ارتکابی آنان وجاهت نمیبخشد، تصمیم به قطع درختان کهنسالی گرفته که بنا به انگیزههای مذهبی برخی از مردم جنبهي قداست و احترام یافتهاند و در این راستا تاکنون به قطع – دست كم - چهار پایه درخت ديرزيست در رضوان شهر و ديگر مناطق استان مبادرت ورزیده است.
2- بنابه مستندات کارشناسی و علمی، از این دست درختان کهنسال که سرمایهي ارزشمند محیط زیست ایران محسوب میشوند، فقط چيزي در حدود چهار صد پایه در سراسر كشور هنوز باقي مانده است که حدود پنجاه پایه از آنها در استان گیلان مورد شناسايي قرار گرفته است و بنا بر گزارشهای موثق، اداره مذکور به بهانه خرافهزدایی از فرهنگ مذهبی مردم، عزم خود را بر قطع حدود چهل پایه از این درختان منحصربهفرد، جزم کرده است.
3 – حفاظت از محیط زیست در زمره حمایت از حقوق بشر است.
طبق اصل پنجاهم قانون اساسی «در جمهوری اسلامی ايران، حفاظت از محیط زیست که نسل امروز و نسلهای بعدی باید در آن حیات اجتماعی رو به رشدی داشته باشند، وظیفه عمومی تلقی میگردد. از این رو ، فعالیتهای اقتصادی و غیر آن که با آلودگی محیط زیست يا تخریب غیر قابل جبران آن ملازمه پیدا کند، ممنوع است.»
همچنین ماده 686 قانون مجازات اسلامی از بین بردن یا قطع عالمانه و عامدانهي درختان موضوع ماده یک قانون گسترش فضای سبز را جرم انگاری کرده و مرتکب را اعم از هرشخص و نهادی، مستوجب کیفر تعزیری دانسته است.
بنابراین مراتب، نظر به اینکه قطع یا از بین بردن درختان وتخریب محیط زیست طبق قانون اساسی و قانون مجازات اسلامی به هر علت و بهانهای، ولو به قصد مبارزه با ترويج خرافهپرستي، ممنوع و جرم بوده، با توجه به اینکه اداره کل اوقاف، اساسا ً در این جهت حق یا تکلیف قانونی یا صلاحیت تشخیص موضوع و اجرای آن را ندارد و اصولاً حتا اگر چنین توجیهی مبنا داشته باشد، روش تأمین مقصود، از جا کندن و نابود کردن درختان جاندار فاقد فکر و مذهب نیست و بایستی با زمینههای فرهنگی و عاملان انسانی ایجاد و پرورش خرافات، مبارزه کرد و از آنجا که اداره مذکور تاکنون دستكم نهتنها به قطع چهار پایه از این درختان ارزشمند و كهنسال اقدام کرده، بلكه درصدد است تا سایر درختان مشابه در سراسر استان را نيز نابود سازد.
لذا خواهشمند است نسبت به پیگیری موضوع، جلوگیری و توقف عملیات مجرمانهای که به وقوع پیوسته و همچنان در شرف وقوع است، اقدام سریع قانونی به عمل آید و با مرتکبان این جنایت زیستمحیطی و نابودكنندگان ميراث طبيعي و بيهمتاي ايران عزيز، برخورد مقتضی قانونی صورت گیرد.
با سپاس
شکات :
نام و آدرس:
1 – دكتر محمّد خسروشاهي، عضو هيأت علمي مؤسسه تحقيقات جنگلها و مراتع كشور
2 – دكتر محمد متينيزاده، عضو هيأت علمي مؤسسه تحقيقات جنگلها و مراتع كشور
3 – مهندس محمّد درويش، قائممقام هيأت مديره انجمن اعضاي هيأت علمي مؤسسه تحقيقات جنگلها و مراتع
4 – مهندس حميدرضا عباسي، عضو هيأت علمي مؤسسه تحقيقات جنگلها و مراتع كشور
5 – مهندس مصطفي خوشنويس، مجري طرح ملي حفاظت از درختان كهنسال ايران
6 – دكتر علياصغر درويشصفت، استاد دانشگاه تهران – پرديس كشاورزي و منابع طبيعي
7 – دكتر انوشيروان شيرواني، استاديار دانشگاه تهران - پرديس كشاورزي و منابع طبيعي
8 – دكتر سيد مهدي حشمتالواعظين، دانشيار دانشگاه تهران - پرديس كشاورزي و منابع طبيعي
9 – دكتر پدرام عطارد، استاديار دانشگاه تهران - پرديس كشاورزي و منابع طبيعي
10- دكتر احمد رحماني، رييس هيأت مديره انجمن اعضاي هيأت علمي مؤسسه تحقيقات جنگلها و مراتع
11- دكتر خسرو ثاقبطالبي، رييس بخش تحقيقات جنگل مؤسسه تحقيقات جنگلها و مراتع كشور
12- مهندس امير پريزاد، مدير پايگاه اطلاعرساني سرزمين جاويد و فعال ميراث طبيعي و فرهنگي كشور
مشتکی عنه : اداره کل اوقاف و امور خیریه استان گیلان به ریاست حجت ٌالاسلام حسینی اشکوری
محل وقوع جرم : چند منطقه از استان گیلان
